Chương 2: Bảng theo dõi của Miên

Miên mua một cuốn tập một trăm trang ở tiệm tạp hoá đầu hẻm, loại rẻ nhất, bìa in hình mèo. Cô kẻ bảng bằng thước, chia làm sáu cột: ngày, thứ, tên sách, năm in, giá, ghi chú.

Ông Lâm nhìn cô kẻ bảng, không nói gì, nhưng chiều hôm đó ông rót cho cô một ly trà đá thay vì để cô tự rót như mọi khi.

Việc đầu tiên là dựng lại quá khứ. Ông Lâm không nhớ chính xác từ khi nào tiệm bắt đầu thiếu sách, nhưng ông nhớ những khoảng trống. Trí nhớ của ông về cái kệ đó tốt đến mức đáng sợ — ông có thể chỉ tay vào một chỗ và nói tháng trước ở đây là cuốn gì, dày bao nhiêu, bìa màu gì.

Hai chú cháu ngồi lần ngược. Miên ghi, ông Lâm đọc.

Sau hai buổi chiều, bảng có mười một dòng.

Miên nhìn cột "thứ" và thấy tay mình hơi lạnh.

Mười một dòng. Mười một chữ "Năm".

"Chú," cô đẩy cuốn tập qua, "toàn thứ Năm."

Ông Lâm cầm lên, đọc chậm từ trên xuống dưới. Rồi ông đặt xuống, tháo kính ra, day sống mũi.

"Chú mở cửa sáu ngày một tuần. Chủ nhật nghỉ." Ông nói. "Vậy là người ta chỉ đến vào thứ Năm."

"Hoặc chỉ lấy được vào thứ Năm."

Ông Lâm ngẩng lên nhìn cô, ánh mắt có gì đó vừa thay đổi — kiểu người lớn nhìn một đứa nhỏ vừa nói ra điều mà chính mình chưa nghĩ tới.

"Nói tiếp coi."

Miên chỉ vào cuốn sổ bìa xanh — cuốn sổ thật, sổ bán hàng.

"Thứ Năm là ngày đông nhất tuần. Vì chiều thứ Năm chợ sách cũ bên kia đường họp. Người ta đi chợ sách xong tạt qua đây. Chú nhớ không, thứ Năm nào con cũng thu tiền mỏi tay."

"Ừ."

"Đông thì dễ lấy hơn. Với lại..." Cô ngập ngừng. "Với lại nếu người đó đi làm, đi học, thì thứ Năm có thể là ngày duy nhất người ta rảnh vào giờ đó."

Ông Lâm gật đầu chậm rãi. Ông với tay lấy cây bút chì gài trên tai, khoanh tròn vào cột "thứ".

"Còn cái này," ông chỉ cột giá. "Con thấy gì không?"

Miên nhìn. Hai mươi lăm ngàn. Ba mươi ngàn. Hai mươi ngàn. Bốn mươi ngàn. Hai mươi tám ngàn. Không có cuốn nào quá năm mươi ngàn.

"Rẻ hết."

"Không phải rẻ." Ông Lâm lắc đầu. "Là cũ. Sách cũ thì rẻ, nhưng không phải sách rẻ nào cũng cũ. Chú có cả kệ sách giảm giá ngoài kia, sách mới tinh, ba chục một cuốn, đầy ra đó. Không mất cuốn nào."

Miên quay đầu nhìn ra kệ giảm giá ngoài cửa — cái kệ ai đi ngang cũng liếc, gần cửa nhất, dễ lấy nhất, và chưa bao giờ suy suyển.

Cô ghi thêm một dòng vào cột ghi chú của trang cuối: Không lấy chỗ dễ. Lấy chỗ trong.

"Chú," cô nói, "người này không lấy vì tiền."

"Ừ." Ông Lâm đứng dậy, phủi tay. "Chú biết từ cuốn đầu tiên rồi."

"Vậy chú nghĩ vì gì?"

Ông đứng ở cửa, nhìn ra ngoài đường nơi nắng chiều đang hắt lên mấy cái nón bảo hiểm treo bán bên kia.

"Chú chưa biết. Nhưng người lấy sách vì tiền thì lấy nhanh, lấy nhiều, lấy một lần rồi biến. Người này lấy mỗi tuần một cuốn, đều như đi chợ." Ông quay lại. "Đều như vậy nghĩa là người ta còn quay lại. Mà còn quay lại nghĩa là chú còn cơ hội hiểu."