Chương 2: Di vật của cha

Đám tang diễn ra trong ba ngày. Điều khiến Sơn ngạc nhiên là lượng người tới viếng rất đông — đông hơn anh tưởng đối với một người "nghèo hèn" như cha anh trong mắt làng.

Nhiều người tới, khóc thật lòng. Một bà cụ nắm tay Sơn, nghẹn ngào: "Cha con là người tốt lắm. Ngày xưa nhà bác đói, chính ông Tư cho vay gạo, cho vay tiền, chẳng bao giờ đòi. Không có ông ấy, nhà bác chết đói rồi."

Sơn ngỡ ngàng. Trong ký ức anh, cha là người nghèo túng, bị người ta lấn lướt. Anh không hề biết cha từng giúp đỡ ai.

Sau đám tang, khi dọn dẹp di vật của cha, Sơn tìm thấy trong đáy rương một cuốn sổ tay cũ, bìa đã sờn, và một xấp giấy tờ. Anh mở cuốn sổ ra.

Bên trong, bằng nét chữ nắn nót của cha, là hàng dài những khoản cho vay, kéo dài suốt mấy chục năm. Tên người, số tiền hoặc số gạo, ngày tháng. "Cho nhà thằng Bốn vay hai giạ lúa, mùa giáp hạt." "Cho cô Năm mượn năm trăm ngàn lo thuốc cho con." "Cho ông Bảy vay một triệu sửa nhà sau bão." Trang này qua trang khác, tên gần như nửa làng.

Và điều khiến Sơn lặng người: bên cạnh hầu hết các khoản, cha anh ghi thêm những dòng như "chưa trả, thôi không đòi", "nhà nó khó, xóa nợ", "nó quên rồi, kệ".

Cha anh — người bị cả làng coi là nghèo hèn — hóa ra suốt đời đã âm thầm cho nửa làng vay mượn lúc hoạn nạn, và phần lớn đều không đòi lại. Ông nghèo, một phần, chính vì ông cứ cho đi như thế.

Cộng lại, số tiền và của cải cha anh đã cho vay mà chưa được trả, là một con số không nhỏ. Về mặt giấy tờ, giờ đây, Sơn — người thừa kế — nghiễm nhiên trở thành chủ nợ của gần nửa làng.

Cái làng từng coi thường cha con anh, giờ đang mắc nợ anh.