Chương 5: Sự thật sau giàn giáo

Bác Tư ngồi thẫn thờ cả buổi tối. Bức tranh giờ đã rõ, và nó đau hơn bác tưởng.

Bình chết vì tai nạn lao động. Bệnh viện có gửi giấy báo về cho bà Hai — chính là lá thư bốn tháng trước làm bà buồn mấy hôm. Nhưng… khoan. Nếu bà Hai đã nhận giấy báo tử, sao bà vẫn tin Bình còn sống, vẫn vui khi nhận thư "Bình"?

Bác Tư nghĩ mãi, rồi hiểu ra một khả năng khác, còn đau lòng hơn: có thể bà Hai KHÔNG hề nhận được giấy báo tử. Lá thư bệnh viện bốn tháng trước có thể là giấy báo Bình bị thương, đang cấp cứu. Bà buồn, lo. Rồi trước khi giấy báo tử kịp tới, Lâm đã kịp bước vào — chặn tin dữ, giả làm Bình, để bà cụ mãi mãi dừng lại ở "con tôi bị thương nhẹ, đã khỏe".

Hoặc — bác Tư nghĩ tới khả năng thứ ba, nhân văn nhất — bà Hai đã biết. Bà đã nhận giấy báo tử. Nhưng bà cũng nhận ra thư "Bình" là giả. Và bà giả vờ không biết, để không phụ tấm lòng của người đã thay con mình. Hai người, bà cụ và chàng trai xa lạ, cùng diễn một vở kịch thương nhau, mà không ai nói ra.

Bác Tư không biết khả năng nào đúng. Nhưng bác biết một điều: đây không phải một vụ án để phá. Đây là một tấm lòng để gìn giữ.

Chàng trai tên Lâm kia — tại sao anh làm vậy? Bác Tư đoán: mặc cảm sống sót. Hai người cùng làm, cùng gặp nạn, Bình chết, Lâm sống. Có lẽ Bình đã cứu Lâm trong tích tắc giàn giáo sập, hoặc chỉ đơn giản là Lâm không chịu nổi ý nghĩ mẹ Bình sẽ cô đơn, nghèo khổ, gục ngã khi biết tin. Nên anh gánh lấy. Anh lấy đồng lương công nhân ít ỏi của mình, mỗi tháng gửi năm trăm — số tiền Bình từng gửi — về cho một bà cụ không máu mủ với anh. Anh học nét chữ của bạn, viết thư giả, để giữ cho bà cụ một đứa con trong tưởng tượng.

Bác Tư lau mắt. Ba mươi năm đưa thư, bác đọc bao nhiêu chuyện đời, nhưng hiếm khi gặp một tấm lòng như thế.

Câu hỏi giờ không còn là "sự thật là gì". Bác đã biết sự thật. Câu hỏi là: bác nên làm gì với nó?