Chương 8: Người đàn bà đứng thẳng

Một năm sau ngày ly hôn, Hạ tổ chức một buổi biểu diễn nhỏ cho lớp học nhạc của mình. Bé Su, giờ đã tám tuổi, lên sân khấu đàn một bản nhạc — bản nhạc mẹ nó dạy đầu tiên.

Dưới hàng ghế khán giả có bà Tịnh, ngồi lặng lẽ, mắt rưng rưng nhìn cháu. Khang không tới — anh ta đã cưới người đàn bà kia, nhưng nghe đâu cuộc hôn nhân mới cũng chẳng êm đẹp gì. Hạ nghe vậy, không vui cũng không buồn. Cuộc đời anh ta, giờ không còn liên quan đến cô.

Buổi diễn kết thúc, một phụ huynh tới hỏi Hạ: "Cô giáo dạy hay quá. Nhìn cô với bé Su hạnh phúc ghê. Chắc chồng cô cũng tự hào lắm nhỉ?"

Hạ mỉm cười: "Tôi nuôi con một mình, chị ạ. Nhưng mà chúng tôi ổn. Rất ổn."

Cô nói câu đó không chút ngại ngùng. Vì đó là sự thật. Cô không còn là người đàn bà cúi đầu nuốt nước mắt trong căn nhà họ Vương. Cô là một cô giáo dạy nhạc, một người mẹ, một người đàn bà đứng thẳng, sống bằng chính đôi tay và tài năng của mình.

Tối đó về nhà, bé Su hỏi: "Mẹ ơi, hồi xưa sao mẹ không chơi đàn?"

Hạ ôm con, nghĩ một lúc, rồi đáp: "Vì hồi xưa mẹ quên mất mẹ là ai, con ạ. Có một thời gian dài, mẹ sống để làm vừa lòng người khác, đến mức đánh mất chính mình. Mẹ kể con nghe không phải để con oán trách ai. Mà để sau này con nhớ: dù con thương ai, dù con hy sinh vì ai, con cũng đừng bao giờ đánh mất chính con. Được không?"

Bé Su gật đầu, dù chưa hiểu hết. Nhưng Hạ biết, rồi con bé sẽ hiểu. Vì nó đang lớn lên bên cạnh một người mẹ dám đứng dậy và bước đi — và đó là bài học quý nhất cô có thể để lại cho con.

Và tôi hiểu, cái mà bà Tịnh trao cho Hạ trong đêm đó không chỉ là xấp tiền hay tập bằng chứng. Đó là một lời chuyền tay giữa hai thế hệ đàn bà: hãy là người cuối cùng trong nhà này phải cúi đầu nuốt nước mắt. Bà Tịnh, bốn mươi năm trước không có đường ra nên đành cam chịu rồi vô tình thành kẻ nối dài cái khổ; còn Hạ, nhờ bà, đã có đường ra, và đã dám bước. Cái vòng luẩn quẩn "đời con dâu này trút lên đời con dâu khác" — tới Hạ là dừng. Bé Su sau này sẽ lớn lên mà không bao giờ phải học cách nhẫn nhịn đến đánh mất mình, vì mẹ nó đã đập vỡ cái khuôn đó rồi.

Thỉnh thoảng bà Tịnh vẫn lên thăm cháu, và bà với Hạ, lạ thay, lại gần gũi hơn cả hồi còn là mẹ chồng nàng dâu dưới một mái nhà — bởi giờ giữa họ không còn tôn ti áp đặt, chỉ còn sự thấu hiểu của hai người đàn bà từng đi qua cùng một nỗi đau.

Ngoài cửa sổ, đêm thành phố lên đèn. Trong căn phòng nhỏ, tiếng đàn lại vang lên, ấm áp và tự do.