Chương 1: Ông Cùn ở Thạch thôn

Thạch thôn nằm lọt trong một thung lũng đá, đường vào chỉ có một con truông hẹp. Người trong thôn quanh năm trồng ngô, nuôi dê, ít khi ra ngoài. Ở đầu thôn có một lão già mà ai cũng gọi là ông Cùn.

Không ai biết tên thật của ông. Mười năm trước ông tới, dựng một cái lều tranh cạnh gốc đa, mở lò rèn nhỏ sửa cuốc sửa dao cho dân. Chiều chiều ông kê mấy tấm ván, dạy lũ trẻ trong thôn học chữ, không lấy tiền. Ông hiền, ít nói, lưng hơi còng, tay chai sạn. Trông chẳng khác gì một lão thợ rèn quê mùa.

Chỉ có một điều lạ: trên vách lều ông treo một thanh kiếm.

Thanh kiếm cũ, vỏ bạc đã xỉn, nhưng lũ trẻ đứa nào cũng bị nó hút mắt. Có lần thằng Tiểu Thạch — đứa mồ côi ông Cùn nhận nuôi — trèo lên định sờ, bị ông gọi xuống. Ông không mắng, chỉ nói khẽ: "Thứ đó không phải để chơi, con."

"Kiếm của ông hả? Ông biết võ à?" Tiểu Thạch tròn mắt.

Ông Cùn cười, cái cười của người đã đi qua nhiều chuyện. "Biết chút ít. Hồi trẻ dại dột."

Tiểu Thạch không hiểu "dại dột" là sao. Với nó, ông Cùn là người tốt nhất trần đời — người nhặt nó về khi nó đói lả bên vệ đường, cho nó ăn, dạy nó viết tên mình. Nó chỉ biết mỗi tối trước khi ngủ, ông hay ngồi lặng nhìn thanh kiếm trên vách, ánh mắt xa xăm như đang nhìn về một nơi rất xa, rất cũ.

Đêm đó cũng vậy. Lũ trẻ về hết, thôn xóm chìm trong tiếng dế. Ông Cùn ngồi bên bếp lửa liu riu, nhìn thanh kiếm.

"Ông ơi, sao ông không đi đâu bao giờ?" Tiểu Thạch hỏi, nằm cuộn trong ổ rơm.

"Ông đi đủ rồi con. Cả đời ông đi. Giờ ông muốn ngồi yên một chỗ." Ông vỗ nhẹ lưng thằng bé. "Ngủ đi."

Tiểu Thạch ngủ. Ông Cùn thức thêm một lúc. Ngoài kia, gió luồn qua con truông hẹp, rít lên khe khẽ, như tiếng ai đó đang tới gần. Ông không biết rằng, ở đầu kia con truông, có bốn con ngựa đang lặng lẽ tiến vào thung lũng dưới ánh trăng, và người cưỡi chúng đã đi tìm ông suốt mười năm.