Chương 2: Ba tháng làm shipper

Những ngày sau đó dạy Khang nhiều hơn cả mấy năm du học.

Anh học cách luồn lách trong những con hẻm chằng chịt, cách xếp hàng lên xe cho gọn, cách xử lý khi khách bom hàng, cách năn nỉ khi giao trễ vì kẹt xe. Anh dầm mưa dãi nắng, ăn cơm bụi vội vàng giữa hai chuyến, chạy đua với thời gian vì mỗi đơn trễ là bị trừ tiền.

Và anh dần hiểu ra một sự thật cay đắng về chính công ty mình.

Cái app giao hàng của Đại Tín — thứ mà trong báo cáo được ca ngợi là "tối ưu hiệu suất" — thực chất ép shipper đến kiệt sức. Định mức đơn cao ngất, thời gian giao siết chặt phi lý, phạt nặng nếu trễ dù lỗi do kẹt xe hay khách. Phí ship bị cắt xén qua nhiều tầng, đến tay shipper chẳng còn bao nhiêu. Không bảo hiểm, không hỗ trợ xăng xe, ốm đau tự lo. Một cú va quệt trên đường là mất cả tháng thu nhập.

Khang chứng kiến đồng nghiệp ngất xỉu giữa trưa nắng vì chạy đơn không kịp ăn. Anh thấy một chú shipper lớn tuổi khóc vì bị phạt oan, tháng đó không đủ tiền gửi về quê cho con. Anh nghe những lời than thở về "cái công ty chỉ biết vắt kiệt tụi tôi".

Ngồi trong phòng máy lạnh, những điều này chỉ là "chi phí nhân sự" và "tỷ lệ tối ưu" trên slide. Ra đường, chúng là mồ hôi, nước mắt, là những con người thật.

Khang bắt đầu ghi chép. Không phải với tư cách shipper, mà với con mắt của một người sắp điều hành. Anh ghi lại từng bất cập, từng chính sách vô lý, từng nỗi khổ của người lao động. Anh nhận ra ông nội đúng: nếu không đi ba tháng này, anh sẽ ngồi vào ghế điều hành và tiếp tục ký những chính sách bóp nghẹt chính những con người làm ra tiền cho công ty, mà không hề hay biết.

Nhưng ba tháng đó không chỉ dạy anh về công ty. Nó còn cho anh gặp một người.